Midden in de bossen van Tessenderlo-Ham ligt onthaalpoort Gerhagen, die je vanuit Limburg welkom heet in Landschapspark de Merode. Gerhagen is daarnaast ook het eerste stiltegebied met kwaliteitslabel in Vlaanderen. Hier krijgen je oren even rust van de ruis van het dagelijks leven en ervaar je de kracht van stilte. Als het lawaai wegvalt, dringen de helende geluiden van de natuur tot je door.
Wandelen door Gerhagen
Wat zie je onderweg
Het Bosmuseum is het centrale infopunt van Gerhagen en een onthaalpunt van Landschapspark de Merode. Als je informatie zoekt over Gerhagen en het Merodegebied, ben je hier aan het juiste adres. Pik er gratis expo’s mee, zoals de permanente tentoonstelling Van ei tot ei, over de wondere wereld van vogels. Vooral de collectie opgezette vogels is indrukwekkend.
In ons dichtbebouwde landje is stilte geen evidentie. Toch zijn er nog plekken waar je écht tot rust kan komen. In deze zogeheten stiltegebieden is het niet muisstil, maar heeft de natuur een goede akoestische kwaliteit. Gerhagen kreeg in 2010 als eerste het kwaliteitslabel 'stiltegebied'. Om maximaal de kracht van stilte te ervaren, kan je het Stiltepad volgen, dat vertrekt aan de nestkastjeswand tegenover het Bosmuseum. Terwijl je er zonder te praten wandelt, neem je de tijd om te luisteren naar je ademhaling, het ruisen van de bomen, het fluiten van de vogels …
Samen met de Houterenberg is de Pinnekenswijer sinds 1988 een Vlaams natuurreservaat. Het Agentschap Natuur en Bos voert er werken uit om ervoor te zorgen dat de vochtige heide rond het ven de kans krijgt om zich te herstellen. Neem de tijd om even stil te staan en met al je zintuigen te speuren. Moeras- en watervogels komen bijvoorbeeld graag naar deze wijer – vijver dus – tijdens het broedseizoen. Tussen april en juni kan je bij zonnig weer de witsnuitlibellen verstoppertje zien spelen tussen de biezen. Op de oevers van het ven staat de vleesetende zonnedauw naast de zeldzame moeraswolfsklauw. Overdag klinkt het vrolijke gezang van de boomleeuwerik, op warme zomeravonden zie je misschien wel een nachtzwaluw overvliegen. En de gekke naam? ‘Pinnekens’ verwijst naar de houten pinnen waarmee schoenmakers de zolen en hakken onder de schoenen sloegen. Ze werden gemaakt van zogenaamd pinnekenshout, de oude naam voor sporkenhout dat hier vaak voorkomt.
De Houterenberg is één van de vele getuigenheuvels in de streek. Ze getuigen van een tijd toen de zeespiegel zo hoog stond dat heel Vlaanderen onder water stond. Het waren toen zandbanken met een hoog ijzergehalte. Toen de zee zich terugtrok, versteenden de zandbanken. Op plaatsen zonder ijzerzandsteen spoelden de zachtere grondlagen weg. Daardoor ontstond een typisch heuvellandschap. Net zoals bij de Pinnekenswijer was het vroegere heidegebied op de Houterenberg bijna helemaal verbost. Het Agentschap Natuur en Bos heeft deze heidegebiedjes weer opengekapt om de heidesoorten een handje te helpen.
De uitkijktoren is een begrip in de streek. Een spiraalvormige trap neemt je in honderd treden mee tot op bijna 20 meter hoogte. Je hebt er een prachtig uitzicht over een zee van groen. Tussen de bomen duiken her en der windmolens en kerktorens op. Je ziet de Abdij van Averbode en de Basiliek van Onze- Lieve-Vrouw van Scherpenheuvel. Bij mooi weer kan je zelfs de mijnterrils van Beringen ontwaren. Het uitzichtpunt staat op de Zandberg, een landduin die door zandverstuivingen zo’n 11 000 tot 14 000 jaar geleden ontstond. De top van de Zandberg steekt 33,8 meter boven de zeespiegel uit. De gele zavelgrond werd hier tot in het midden van de vorige eeuw gewonnen.
Therapeut Mieke Beckers en muzikant Sara Salvérius verloren allebei een broer of zus. Ze grepen deze ingrijpende gebeurtenis aan om hun leven een andere wending te geven. De natuur was daarbij een enorme stimulans. In stiltegebied Gerhagen in Tessenderlo-Ham gaan ze met elkaar in gesprek over hoe een landschap helend kan werken. “Als mensen overspoeld worden door emoties, is het heel belangrijk om tot rust te komen. Dat gaat nu eenmaal beter in de natuur.”
Merode De Gentse accordeonist Sara Salvérius (°1985) vermengt klassiek met folk. “Mijn composities schrijf ik in verschillende fases. Zo heb ik van mijn residentie in het Merodegebied gebruikgemaakt om een idee dat ik eerder dat jaar kreeg verder uit te werken. In de kerk van de Abdij van het Park in Heverlee was ik onder de indruk van de akoestiek die er hangt. De galm nodigt uit om trager te spelen. Dat ijle is er dan tijdens mijn residentie in het Merodegebied nog meer in gekropen. Het was november, kaal, grijs en grauw in de natuur. Zo is het lied ‘Merode’ ontstaan, een duet met cello, dat op mijn plaat Pendulum staat.
Hier en nu “Dit was een improvisatie in het hier en nu”, lacht Sara. “Een poging om in het moment te leven. Die improvisatie heb ik in de maanden na mijn residentie uitgewerkt tot een volwaardig stuk dat ook op Pendulum staat.”
Het vraagt een zekere rust om toch in donkerte te kunnen zitten en niet wanhopig te worden dat dit gevoel voor eeuwig is.
Opgelet: een sloop een fout in de gedrukte versie van deze route. De knooppunten die hierboven vermeld staan, zijn de juiste.
Koop het boek
Dit is één van de negen wandelingen uit het boekOde aan de Merode 9X. Laat je meevoeren door muziek, beelden en meeslepende verhalen over Landschapspark de Merode.
Een realisatie van Merodefestival, met financiële ondersteuning van Landschapspark de Merode, de Vlaamse Overheid, afdeling Kunsten en Erfgoed en Sabam for Culture.
